Wilfred Rubens: technology enhanced learning

Wordt Twitter mainstream?

Volgens Wytze Koopal wordt microbloggen één van de drie 'bloeiende' trends op het gebied van ICT en leren.  Dennis Goedegebuure denkt ook dat de microblogtool Twitter in 2009 mainstream zal worden. Hij stelt bijvoorbeeld dat traditionele media steeds vaker over Twitter schrijven, en dat over belangrijk nieuws uitgebreid getwitterd wordt. Verder ziet hij dat Twitter het belangrijkste communicatiemedium wordt rond conferenties, en dat services rondom Twitter steeds vaker financiering vinden.

Met een knipoog formuleert Goedegebuure ook tien criteria waaraan je kunt zien dat Twitter het heeft gemaakt.Bijvoorbeeld als je ouders jou via Twitter gaan volgen, of als je bedrijf richtlijnen gaan formuleren over communicatie via Twitter.

Ik ben zelf terughoudender over Twitter als belangrijke trend op het gebied van (t)e-learning, of Twitter als breed geaccepteerd medium:

• Vanavond vier ik met ongeveer 40 mensen Oud en Nieuw. Ik durf te wedden dat -behalve ik- niemand twittert, en zelfs bijna niemand gehoord heeft van Twitter.
• Het aandeel twitteraars in mijn familie-, vrienden- en kennissenkring is verwaarloosbaar.
• Het aandeel twitteraars in mijn zakelijk netwerk is gering.
• Bij mijn werkgever werken zo'n 1200 medewerkers. Ik vermoed dat -behalve ik- geen collega twittert, en zelfs bijna niemand gehoord heeft van Twitter.
• De meerderheid van de mensen die ik tegenkom, en die gehoord hebben van Twitter, zien er het nut niet van in.
• Tijdens niet ICT-gerelateerde congressen wordt amper getwitterd.

E-mail is mainstream. Google is mainstream. Wikipedia ook. Maar Twitter? Ik dacht het niet, en ik zie het ook niet gebeuren. De meeste mensen kunnen ook netwerken en communiceren zonder te microbloggen.

Zes e-learning trends onder de loep gehouden

Floris Vlasveld beschrijft op Frankwatching zes trends op het gebied van e-learning:

• Blended learning: de mix van face-to-face leren en leren met behulp van ICT.
• Social learning: leren, ook van en aan elkaar (samenwerkend leren).
• Self-service learning: leren via individuele leerroutes (flexibel, naar persoonlijke behoeftes).
• Serious gaming.
• Filtered learning: leren je een weg te vinden binnen de massa informatie.
• Content packaging en reuse: de uitwisselbaarheid van content als gevolg van standaarden.

Vlasveld concludeert dat het leerlandschap de komende jaren aanzienlijk zal veranderen, mede als gevolg van deze zes trends.

Er is wat mij betreft nogal wat af te dingen op dit overzicht. Je kunt m.i. vandaag de dag blended learning geen trend noemen. Het is waarschijnlijk al vele jaren de meest dominante vorm van e-learning. Filtered learning is als begrip mooi gevonden. Maar het is natuurlijk geen trend. Het vermogen om je weg te kunnen vinden is eerder een te ontwikkelen competentie.

Self-service learning vind ik als term ongelukkig gekozen. Het doet denken aan een 'supermarkt-model, en aan 'u vraagt wij draaien'. Een te simpele voorstelling van zaken, die voorbij gaat aan de paradox of choice die op het gebied van leren wel degelijk speelt. Ik spreek liever van gepersonaliseerd leren, waarbij nadrukkelijk sprake is van leren als een sociaal proces en van keuzebegeleiding.

Social learning, serious gaming en content packaging en reuse: ok. Dat zijn trends. Al ben ik verbaasd over de recente populariteit van de term 'social learning'. Er is immers al veel langer aandacht voor samenwerkend leren met behulp van ICT, vooral binnen het onderwijs. Bovendien liggen hier didactische overwegingen aan ten grondslag, en niet zo zeer de opkomst van web 2.0.

Maar verder mis ik vooral ook trends als mobile learning, vormen van meer informeel leren, op opkomst van video binnen online leren, de opkomst van virtuele werelden en web 3.0. En ik vind dat Vlasveld nauwelijks oog heeft voor didactische ontwikkelingen.

Onlangs heb ik trends en ontwikkelingen uitgebreider beschreven in E-learning: trends en ontwikkelingen. In: Develop. Kwartaaltijdschrift over Human Resource Development, 4/4, 7-16.

Virtual classroom software vergeleken

Er zijn heel wat applicaties verkrijgbaar waarmee je zogenaamde virtual classrooms kunt realiseren. Met behulp van deze programma's kun je synchroon online onderwijs vorm geven. Op e-learning.nl wordt de virtual classroom als volgt omschreven:

Het is een vorm van synchrone e-learning, synchroon omdat de docent(en) en de cursisten op hetzelfde tijdstip online zijn, ieder achter zijn/haar eigen PC. De virtuele klas kan dus bestaan uit deelnemers die verspreid over de hele wereld aan de cursus deelnemen.

In Selecting a Virtual Classroom System: Elluminate Live vs. Macromedia Breeze (Adobe Acrobat Connect Professional) worden twee applicaties uitgebreid met elkaar vergeleken (andere systemen worden alleen vermeld). Het artikel start overigens met een beknopt overzicht van voor- en nadelen van online synchroon leren.

Bij deze vergelijking zijn ook docenten en studenten betrokken. Eén van de gehanteerde methoden is observatie. Bij de vergelijking kijken de auteurs voornamelijk naar:

• Gebruikersvriendelijkheid
• Didactische mogelijkheden
• Technische aspecten
• Compatabiliteit

Het artikel eindigt met een overzicht van voor- en nadelen van de twee applicaties. Op basis hiervan kunnen beslissers eigen keuzes maken, afhankelijk van de prioriteiten die zij stellen.

Het meest waardevolle in dit artikel, vind ik echter de aanpak.

Beroepscode voor docenten

Wes Holleman besteedt aandacht aan de vernieuwde concept Code of Conduct and Practice van de General Teaching Council for England:

What standards are teachers committed to? What skills do they need, what values should they uphold?

Het meest omstreden element uit de code is dat docenten ook privé van onbesproken gedrag moeten zijn.

Dergelijke gedragscodes zijn belangrijk voor de vorming van beroepsgroepen van professionals. Ik vraag me wel af of 33 pagina's niet wat veel van het goede zijn. Verder is de dialoog omtrent de totstandkoming van zo'n code vaak belangrijker dan de uiteindelijke code zelf.

Rest de vraag of docenten ook privé voorbeeldgedrag moeten vertonen (iets wat bijvoorbeeld ook van politieagenten wordt gevraagd). Ik neig het hiermee eens te zijn. Een docent die op zondagmiddag hooligangedrag vertoont, kan m.i. niet. De vraag is alleen: waar leg je de grens? Volgens mij kun je grenzen van voorbeeldgedrag ook alleen in dialoog vaststellen.

Je hebt bovendien nietb alleen meer te maken met gedrag in 'levende lijve', maar ook nog eens  met online gedrag (op Hyves, Facebook, YouTube, en dergelijke).

Technologie kan leren significanter maken

Je kunt met relatief simpele technologieën het onderwijs significanter maken. Dat blijkt uit de bijdrage Technology changing how kids learn. Een docente weet dankzij onder andere Google Earth en een smartboard een collega-school, waarmee leerlingen contact hebben, 'dichterbij te halen'.

Helaas slaagt nog niet elke school er in technologie betekenisvol in te zetten, concludeert de auteur van het artikel.

Wat helpt leren en ontwikkelen de economische crisis door?

Volgens Catherine Lombardozzi zijn er vier belangrijke maatregelen die er toe bijdragen dat leren en ontwikkelen in minder economisch florissante tijden overeind blijft:

• Zorg er voor dat leren en ontwikkelen deel uit maakt van het herformuleren van de bedrijfsstrategie voor de lange termijn. Aan wat voor competenties heeft de organisatie op lange termijn behoefte? En beschikken medewerkers over die competenties? Hoe kan leren en ontwikkelen daar een bijdrage aan leveren?
  Je ziet inderdaad dat er arbeidsorganisaties zijn die deze periode benutten om te investeren in de expertise van medewerkers. Maar je ziet ook dat bedrijven juist als eerste op leren en ontwikkelen gaan bezuinigen.
• Zorg er voor dat leren just in time, just enough is (dus niet just in case). Het geleerde moet dus snel in de praktijk gebracht kunnen worden.

  Now is a great time to start moving toward developing learning resources, building informal learning strategies, and connecting people to one another

  Dit impliceert in veel gevallen een reorganisatie van de leerfunctie binnen een organisatie. De uitdaging is er voor te zorgen dat deze reorganisatie op langere termijn kostenbesparend werkt. Anders zal het management er op dit moment niet in willen investeren.
  Uiteraard kan (t)e-learning een belangrijke rol spelen bij just in time, just enough leren.
• Kijk kritisch naar de kwaliteit van leren en ontwikkelen. Lombardozzi denkt dat user generated content een goede bijdrage kan leveren aan leren en ontwikkelen, maar vindt kwaliteitsbewaking van deze leerinhouden een uitdaging. Persoonlijk denk ik dat open educational resources, in combinatie met wisdom of crowds-principes hier een bijdrage aan kan leveren. Al zal dit niet eenvoudig te realiseren zijn (hoe overtuig je management om content open te stellen?).
• Zorg er voor dat de uitkomsten van leren en ontwikkelen ook op de werkplek toegepast kunnen worden. Mijns inziens vereist dit ook leren op de werkplek, en ruimte binnen je werk om te kunnen leren.

E-learning Award: deadline nadert

Op Oudjaarsdag -dus over 6 dagen- is de deadline voor inzendingen voor de eerste Nederlandse e-learning Award. Heeft jouw bedrijf/organisatie/school/instelling gewerkt aan het meest innovatieve (t)e-learningproject? Dan zouden jullie wel eens in aanmerking voor deze prijs.

Op dit moment heeft de jury al diverse inzendingen mogen ontvangen.

Kijk voor meer informatie over onder meer de criteria en procedure op e-learning.nl.

De eerste Nederlandse e-learning Award wordt uitgereikt op 10 februari 2009 tijdens het 10e Nationale E-learning Congres.

Duurzaam implementeren van e-learning

Daan Assen en Robina van de Pol hebben hun Develop-artikel ook online gezet: Duurzaam implementeren van e-learning: leerinfrastructuur realiseren voor lerende organisaties..

In dit artikel stellen zij onder meer dat er in de meeste organisaties niet echt sprake is van een programmatische inbedding van e-learning. E-learning is vaak gebrekkig geïntegreerd met andere HRD activiteiten, kennismanagement, organisatieverandering en innovatie, schrijven de auteurs.

Mijn oud-collega's Daan en Robina stellen dat bij de implementatie van e-learning rekening gehouden moet worden met aspecten, die in vier hoofdcategorieën kunnen worden ondergebracht:

• Strategie en leiderschap.
• Processen en structuren.
• Cultuur en mensen.
• Technologie en systemen.

Een mooi overzichtsartikel over de implementatie van e-learning, als je het mij vraagt. De hoofdcategorieën komen sterk overeen met een indeling die ik zelf al geruime tijd hanteer:

Zie ook:

• De invloed van technologie in het juiste perspectief, van Marcel de Leeuwe.
• E-learning: trends en ontwikkelingen, van mijzelf.
• Tijdschrift Develop.

Verandert technologie ons leren?

"Technologie verandert ons leren niet!". Dat is de hoofdconclusie van Marcel de Leeuwe's blogpost over zijn uitstekende artikel “De invloed van technologie in het juiste perspectief”, dat recentelijk in het tijdschrift Develop is verschenen.

In de epiloog van het themanummer over (t)e-learning concluderen Marcel van der Klink en ik dat de vraag of nieuwe technologieën nu echt een transformatie van leer- en opleidingspraktijken teweeg brengt, tot op heden moeilijk beantwoordbaar is. Er zijn voorbeelden te noemen van leer- en opleidingssituaties die zonder nieuwe technologieën niet of nauwelijks van de grond zouden komen (zoals bepaalde simulaties).

In veel gevallen is echter vooral sprake van vervanging van bestaande opleidingssituaties. Wat overigens niet persé als negatief bestempeld mag worden. Ook zie je dat de inzet van technologie waarde toe kan voegen aan bestaande opleidingssituaties (denk aan weblectures).

Marcel van der Klink en ik signaleren ook veranderingen in leren als gevolg van de inzet van nieuwe technologieën. Een mooi voorbeeld hiervan is het e-learning programma voor vrachtwagenchauffeurs. Maar zoals Marcel de Leeuwe aangeeft: veel hangt af van de (organisatie)cultuur, de aard van de technologie en persoonskenmerken zoals de leeftijd.

Tenslotte lijkt social software vooral gevolgen te hebben voor meer informele vormen van leren, maar worden deze technologieën vooralsnog weinig toegepast als bewuste leerstrategie binnen organisaties. Je ziet wel dat individuen dankzij social software op een andere manier dan vroeger, kennis creëren (bijvoorbeeld door RSS te gebruiken voor selectieve informatiereductie en patroonherkenning). Maar hierbij gaat het nog steeds om een kleine minderheid.

Prettige feestdagen en een gelukkig 2009

Ik wens al mijn familieleden, vrienden, kennissen, werkrelaties en lezers een vrolijk kerstfeest toe, en een geweldig Nieuwjaar.

Bovenstaande film is gemaakt met behulp van powerpoint, de Flip Mino, Camtasia Studio versie 3 en YouTube.