Wilfred Rubens: technology enhanced learning

Netbooks de ontwrichtende innovatie van de PC-industrie?

The Netbook Effect: How Cheap Little Laptops Hit the Big Time is een uitgebreid, goed geschreven, artikel over de toenemende populariteit van goedkope, handzame, netbooks. Clive Thompson denkt dat netbooks een mooie toekomst tegemoet zullen gaan. Mede dankzij 'cloud computing' heb je namelijk geen 'zware' hardware meer nodig, en geen enorme opslagcapaciteit.

The cloud tail is wagging the hardware dog.

Software gebruik je via je browser, bestanden sla je op bij Amazon of Google.

Verreweg de meeste mensen hebben geen behoefte aan krachtiger apparaten, en geavanceerde applicaties, schrijft Thompson.

Netbooks have ended the performance wars. It used to be that when you went to an electronics store to buy a computer, you picked the most powerful one you could afford. Because, who knew? (...)But here's the catch: Most of the time, we do almost nothing. Our most common tasks—email, Web surfing, watching streamed videos—require very little processing power. Only a few people, like graphic designers and hardcore gamers, actually need heavy-duty hardware. For years now, without anyone really noticing, the PC industry has functioned like a car company selling SUVs: It pushed absurdly powerful machines because the profit margins were high, while customers lapped up the fantasy that they could go off-roading, even though they never did.

Ontwikkelaars van netbooks hebben volgens Thompson de klok weer terug weten te draaien. Netbooks presteren weer net zo veel als laptops een aantal jaren geleden, daarbij gebruik makend van nieuwe internettechnologieën zoals software as a service. Netbooks zijn daarom volgens de auteur de ontwrichtende innovatie van de PC-industrie.

Thompson gaat wat al te gemakkelijk voorbij aan de weerstand die veel mensen hebben ten opzichte van de opslag van hun bestanden op internet. Geen internetverbinding, geen bestanden tot je beschikking. Het tast toch het gevoel van eigenaarschap aan. Ook zullen veel mensen aanhikken tegen de kleine beeldschermen. In de loop van de tijd zijn beeldschermen steeds groter geworden. En volgens mij vinden heel wat internetters dat maar wat plezierig.

Het is de context, niet de generatie

Net Gen Skeptic besteedt in een aantal bijdragen aandacht aan een onderzoek onder meer dan 400 studenten van het Canadese British Columbia Institute of Technology. In het onderzoek is gekeken naar:

• Hoe communiceren studenten buiten het onderwijs?
• In welke mate passen zij binnen het profiel van de 'net generatie'

In de eerste bijdrage constateren de onderzoekers dat studenten die behoren tot de veronderstelde 'net generatie' en studenten die hier niet toe behoren, niet of nauwelijks verschillen als het gaat om kenmerken als 'digitaal geletterd zijn' of 'kunnen multitasken'.

In de tweede bijdrage stellen zij dat studenten uit de 'net generatie' vaker gebruik maken van instant messaging, sms, telefoon en sociale netwerken dan 'non-net gen students', om onderling te communiceren. Opvallend is dat studenten die niet tot de 'net generatie' behoren, vaker gebruik maken van de elektronische leeromgeving om met docenten te communiceren, dan studenten uit de 'net generatie'.

Bijdrage drie bevat een bijna één uur durende presentatie van het onderzoek. De hoofdconclusie luidt dat het gebruik van technologie door studenten niet afhankelijk is van 'generatie', maar van de context (zoals de ICT-infrastructuur en de beschikbare programma's).

Eigenlijk is dat wel een logische verklaring. Als je mensen de beschikking geeft over alomtegenwoordig internet, mobiele apparatuur en applicaties om met elkaar te communiceren, dan gáán zij ook intensief met elkaar communiceren. De behoefte om 'connected' te zijn, is mogelijk van alle tijden. Alleen hebben we nu de mogelijkheid om daadwerkelijk 24/7 met elkaar verbonden te zijn.

Aantekeningen maken verbetert leerprestaties

Ik werd net geprikkeld door de bijdrage Kan een podcast een docent vervangen? van Onderwijs van Morgen.

De bijdrage bespreekt een niet al te grootschalig onderzoek. Hieruit zou blijken dat studenten betere studieresultaten halen als zij college's via podcasts beluisteren (en de slides kunnen bekijken), dan indien zij college's fysiek bijwonen.

Als je het oorspronkelijke artikel over het onderzoek echter goed leest, zie je dat het verschil wordt gemaakt door het maken van aantekeningen. Want studenten die alleen podcasts beluisteren, behalen geen betere studieresultaten.

En volgens mij is het oud nieuws dat 'aantekeningen maken' helpt bij leren.

Los daarvan: ik ben sterk voorstander van instructies/colleges via podcasts (graag in 'brokken' van een minuut of 15). Vooral om informatie nog eens te kunnen beluisteren. Of om in eigen tempo de leerstof te beluisteren. En om er aantekeningen bij te maken (of er over te bloggen). Je creërt op die manier extra leeractiviteiten. En ook daarover is al langer bekend: hoe meer een lerende investeert in zijn leren, des te beter de leerprestaties.

Krijgen open educational resources een impuls van de kredietcrisis?

Lev Gonick denkt dat de economisch moeilijkere tijden een impuls zullen geven aan open educational resources:

Future generations of learners will no doubt look back at the global economic crisis of 2008-9 and reflect on which institutions were agile enough to make a difference by bringing the wisdom of their scholars together with the acumen of their technology officers and the ingenuity and determination of their university leaders.

Ik vraag het me af. Het onderwijs kampt altijd met schaarste. Een 'smalle beurs' is tot dusver een onvoldoende prikkel geweest om leerstof met elkaar te delen. De meeste onderwijsgevenden hebben m.i. betrekkelijk weinig last van minder budget. Volgens mij begint de adoptie van open educational resources vooral met visie en leiderschap. 'Materiaal delen' moet een natuurlijk onderdeel van je werk zijn.

Via Stephen Downes

Slimme filtersoftware?

In Opening Up YouTube at School gaat Dian Schaffhauser in op de vraag: hoe kun je binnen het onderwijs gebruik maken van het rijke materiaal op internet, zonder dat je lerenden bloot stelt aan 'ongepast' materiaal.

Het artikel gaat met name over technologische oplossingen, gericht op filteren. De meeste filtersoftware is echter niet verfijnd genoeg, en eenvoudig te omzeilen. Bovendien zijn deze tools niet sterk als het gaat om het efficiënt analyseren van ongewenst gedrag.

Toch schijnt er nu 'slimmere' software te zijn, schrijft Schaffhauser.

Network Composer provides multiple forms of web protection. Internet content filtering allows the user to do URL categorization, keyword scanning, and content analysis. (...) Filter avoidance controls, which are updated daily, prevent access to proxy anonymizers. Content shaping and prioritization functions let the user set bandwidth limits or pass-through priorities for websites and applications.

De beschreven filtertool is overigens niet goedkoop (zo'n 10 duizend dollar).

Ik denk dat met name het basisonderwijs baat kan hebben bij slimme filtersoftware. Uit het artikel kan ik niet achterhalen of de gepresenteerde oplossing daadwerkelijk 'slim' is. Je zou bijvoorbeeld bepaalde YouTube-filmpjes moeten kunnen blokkeren, zonder YouTube als geheel ontoegankelijk te maken. En dat op een snelle manier.

Voor het voortgezet onderwijs, mbo en hbo blijf ik de voorkeur geven aan daadwerkelijk pedagogische oplossingen. Of bouwen we ook nog steeds schoolgebouwen met de ramen zó hoog, dat lerenden niet naar buiten kunnen kijken? Dar was immers een jaar of 70 geleden een 'probaat' middel om naar buiten staren te voorkomen.

Vormen van social learning

Binnen het (hoger) onderwijs wordt computer supported collaborative learning al langer toegepast. Binnen het bedrijfsleven is -mede als gevolg van web 2.0- pas recenter aandacht voor deze manier van leren, die danl social learning wordt genoemd. Elliot Masie onderscheidt in editie 564 van zijn Learning Trends twee modellen van social learning: designed vs grassroots social learning.

Binnen het eerste model is sprake van meer georganiseerd 'sociaal leren', binnen het tweede model vindt 'sociaal leren' daadwerkelijk van onder op plaats. Volgens mij verschillen deze twee modellen vooral wat betreft de mate van formaliteit.

Vier aspecten van een leersituatie beïnvloeden de mate van formaliteit: proces, plaats en setting, doelen en leerinhoud. De lerende en/of de organisatie kan op elk van deze aspecten een sturende invloed uitoefenen. Zie het paper van Harm Weistra. Ik zou designed en grassroots social learning als volgt positioneren:

Nota bene: als je uitgaat van bovenstaand ontwikkelveld, zijn er wellicht nog meer 'modellen' voor social learning te bedenken.

Backchannel tijdens presentaties

Willem Karssenberg maakt melding van enkele relevante bijdragen over presenteren. De bijdrage How to Present While People are Twittering bevat onder meer voordelen van het gebruik van een backchannel tijdens presentaties. Volgens de auteur leidt het tot een duidelijke focus bij de aanwezigen, krijgen aanwezigen vragen 'on the fly' benatwoord en kan men in contact komen met andere mensen.

De bijdrage bevat ook zinvolle informatie over het managen van de backchannel. De auteur geeft bijvoorbeeld een voorbeeld van een situatie waarin de inbreng via de backchannel het karakter van een interview beïnvloedde. De invloed van het publiek was groter dan voorheen. De auteur raadt ook aan om een moderator aan te stellen. Zonder moderator zul je tijd moeten nemen -bijvoorbeeld elke tien minuten- om de backchannel te raadplegen.

De bijdrage How to Present While People are Twittering gaat eigenlijk niet zo zeer over Twitter, maar over back hannels in het algemeen. De aanbevelingen vind ik op basis van mijn eigen ervaringen herkenbaar. Zelf maak ik liever geen gebruik van Twitter als backchannel. Je beperkt het aantal participanten tot Twitteraars.

Zie ook: Backchannel gebruiken in leersituaties: tips

Succesvolle e-learning in het midden- en kleinbedrijf

Morten Flate Paulsen heeft onderzoek gedaan naar het gebruik van e-learning in het midden- en kleinbedrijf (MKB). De vooronderstelling van het onderzoek was dat e-learning minder gebruikt wordt binnen het MKB omdat betaalbare e-learning een bepaalde schaalgrootte vereist.

Uit de case studies blijkt dat algemene e-learning cursussen (denk aan online cursussen om applicaties te leren gebruiken) geschikt kunnen zijn voor het MKB, evenals branchegerichte cursussen (dus bedoeld voor een hele bedrijfstak). Grotere bedrijven binnen het MKB maken ook gebruik van specifiek voor het bedrijf ontwikkelde cursussen.

Het artikel beschrijft onder meer knelpunten en succesfactoren voor kleine bedrijven, middelgrote bedrijven en grotere bedrijven. Een opvallend, maar erg basaal, voordeel heeft te maken met de logistiek: digitaal materiaal is makkelijker te verspreiden dan 'papieren materiaal'. Verder blijkt e-learning binnen het MKB ook interessante neveneffecten te hebben, zoals verbeterde verhoudingen tussen bedrijven binnen de waardeketen of een verbeterde interne communicatie.

De analyse van de cases bevat ook zeven succesfactoren voor een succesvolle toepassing van e-learning binnen het MKB. Voorbeelden zijn het belang van gemotiveerde lerenden (cursussen moeten relevant zijn voor hun dagelijks werk of persoonlijke interesses), of het verplichtende karakter van cursussen. De combinatie met face-to-face leeractiviteiten wordt ook als een succesfactor beschouwd.

Het Europese onderzoek, waar Paulsen's bijdrage betrekking op heeft, is in dezelfde periode uitgevoerd alshet Europese onderzoek naar e-learning binnen het MKB waar ik betrokken bij ben geweest. Wij hebben daarbij destijds nadrukkelijk gekeken naar meer informele vormen van leren. Opvallend is dat beide onderzoeken ondersteuning van het management als één van de belangrijke voorwaarden voor succes noemt.

Heutagogie: een nieuw paradigma

E-learning claimt vaak student gecentreerd te zijn, maar is dat niet. Om dit wel te bereiken zal een verschuiving in denken plaats moeten vinden. Dat stellen Stewart Hase en Chris Kenyon in het paper From Andragogy to Heutagogy. Dat nieuwe paradigma noemen zij "heutagogy":

the concept of truly self-determined learning

De auteurs zijn van mening dat zelfbepaald leren beter past binnen de hedendaagse samenleving waarin veranderingen zo snel plaats vinden dat traditionele leermethoden hier onvoldoende op in kunnen spelen. Dit maakt dat je als lerende vooral zelf in staat moet zijn om te leren.

The world is no place for the inflexible, the unprepared, and the ostrich with head in sand, and this applies to organisations as well as individuals. Capable people are more likely to be able to deal effectively with the turbulent environment in which they live by possessing an ‘all round’ capacity centred on self-efficacy, knowing how to learn, creativity, the ability to use competencies in novel as well as familiar situations and working with others.

Hase en Kenyon leggen in hun paper een verband met competenties (in het Engels 'capability' genoemd), en lichten toe dat dit paradigma een stap verder gaat dan het andragogisch paradigma van zelfgestuurd leren. Verder geven zij aan dat deze benadering ook te maken heeft met machtsverhoudingen binnen organisaties. Competente organisaties, schrijven Hase en Kenyon, beschikken over managers die in staat zijn anderen aan te moedigen, zich te ontwikkelen en mondig te maken, en die informatie delen.

Voor het onderwijs impliceert dit:

having teachers think more about process than content; enabling learners to make sense of their world rather than make sense of the world of the teacher; forcing us to move into the world of the learner; and enabling teachers to look beyond their own discipline and favourite theories.

Hase en Kenyon blijven in hun paper hangen op een hoog abstractieniveau. Dat is jammer. De auteurs gaan namelijk niet in op de vraag hoe self-determined learning in de praktijk brengt bij een generatie lerenden die allesbehalve gewend is om 'zelfbepaald' te leren. En dan hebben we het niet eens over de culturele invloeden hierop.

Ook vind ik hen erg ongenuanceerd als het gaat om de veronderstelde snelle veranderingen, waar opleidingen en trainingen geen voldoende snel en adequaat antwoord op zouden hebben. Dat geldt wellicht voor kenniswerkers, maar ik betwijfel of dat ook het geval is voor verkopers, metselaars, pedagogisch medewerkers of medewerkers in de thuiszorg.

Via Stephen Downes.

Wanneer zal web 2.0 binnen bedrijven succes hebben?

Social software heeft veel potentie voor bedrijven, als het gaat om kennis delen. McKinsey signaleert een toenemend gebruik van web 2.0-technologieën binnen bedrijven.

In een recent artikel formuleren zij zes kritische succesfactoren voor het gebruik van social software binnen bedrijven. Voor een kort en bondige samenvatting verwijs ik graag naar Willem van Valkenburg.

Luis Suarez somt zes voordelen op voor het gebruik van social software binnen bedrijven. Volgens hem vind je snel mensen en informatie, en kun je de waarde van medewerkers inschatten (doordat hun bijdragen zichtbaar zijn). Suarez vindt ook de directe dialoog (intern en extern) toegevoegde waarde hebben. En informatie wordt ook geborgd terwijl medewerkers online materiaal produceren of reviewen. Social software kan verder bijdragen aan de motivatie van medewerkers (communityvorming kan leiden tot een gevoel ergens bij te horen). Goede ideeën, tenslotte, verspreid je via connecties snel binnen je organisatie.

Volgens Suarez behaal je deze voordelen alleen binnen organisaties waar sprake is van

"an open, collaborative and trusting culture. Without that, it can never work. But with it, social software can transform the way we collaborate and share information."

De spijker op z'n kop, als je het mij vraagt. Als je social software invoert binnen een organisatie

• waarin de organisatieleiding en medewerkers geen vertrouwen in elkaar hebben,
• zelfgeorganiseerd leren niet als 'werk' wordt beschouwd,
• en een 'afrekencultuur' bestaat

dan is de adoptie van weblogs, wiki's en andere web 2.0-tools gedoemd te mislukken.