Wilfred Rubens: technology enhanced learning

Robots in het klaslokaal (#in)

Voor menigeen is dit een nachtmerrie: een robot geeft les aan kinderen. De docent, achter de robot, bevindt zich op grote afstand. Camera's zorgen voor het registreren van reacties. Leerlingen, die terughoudend zijn om te reageren op docenten van vlees en bloed, blijken hun schroom nu te laten vallen.

Ik denk dat je op deze manier onderwijs kunt verzorgen aan kinderen, die normaliter nauwelijks toegang hebben tot 'gewone' onderwijsgevenden. Mooi, toch?

Thuisonderwijs en e-learning (#in)

In de VS neemt de belangstelling voor thuisonderwijs jaarlijks met 5-10 procent toe, onder andere uit onvrede met het bestaande onderwijssysteem. En steeds vaker maakt dit thuisonderwijs gebruik van het internet als informatiebron, zo bericht More homeschool families turn to web, other technology. 

“For almost anything you want to learn, you can find a video on YouTube,” said Lisa Wagner, who home-schools her two daughters and two sons in their Dryden home. “You just have to be careful. There can be a lot of inaccurate information.”

Thuis hebben de 'thuis-leerlingen' vaak de beschikking over de modernste technologie, die zij voor leren kunnen inzetten. Dit is volgens dit artikel één van de oorzaken van de toenemende populariteit van thuisonderwijs:

The new technology takes the fear away from parents who otherwise would worry about offering lessons they aren’t versed in — such as foreign languages and advanced sciences

Ook komt er steeds meer online aanbod, speciaal ontwikkeld voor thuisonderwijs, op de markt.

Twee opmerkingen hierbij:

1. Een verzameling, leerzame, internetbronnen is nog niet hetzelfde als een samenhangend curriculum.
2. De vormen van thuisonderwijs, in dit artikel, zijn sterk gericht op cognitieve kennisverwerving. Leren moet ook gericht zijn op andere aspecten van de ontwikkeling van jongeren.

Diigo gebruiken voor leren (#in)

Gisteren schreef ik dat ik onlangs van social bookmarking tool ben geswitcht. In plaats van Delicious -die ik meer dan vijf jaar heb gebruikt- gebruik ik nu Diigo. Een social bookmarking tool neemt een belangrijke plaats in binnen mijn persoonlijke leeromgeving. Ik zal kort toelichten wat ik daar mee bedoel.

Algemeen

Ik vind het belangrijk dat ik altijd en overal de beschikking heb over mijn favoriete websites. Of ik nu thuis ben, op mijn werk, of onderweg. Ook vind ik het belangrijk dat ik mijn favoriete websites kan delen met anderen. Ik krijg ook altijd veel tips van websites die anderen als hun 'favoriet' bestempelen. Het is een eenvoudige, maar doeltreffende manier van kennis delen. Bovendien vind ik het belangrijk dat ik geen tijdrovende handelingen hoef uit te voeren om websites te kunnen delen. Ik wil dus zelf niets hoeven te installeren op een server, en ik wil dat een zekere 'menigte' (crowd) met een vergelijkbare interesse als de mijne, de omgeving gebruikt. Deze overwegingen -plus enkele blogposts (zoals deze) over alternatieven voor Delicious- 'dreven mij in de armen' van Diigo (lees ook de bijdrage Diigo: social bookmarking opnieuw uitgevonden? van Martin Kloos).

Archiveren

Als ik -op welk apparaat dan ook- een interessante website al scannend tegenkom, dan sla ik deze altijd online op, voorzien van trefwoorden en eventueel een korte omschrijving. Zowel Delicious als Diigo hebben daar handige tools voor (bijvoorbeeld een aparte toolbar), die je helaas niet altijd op PC's/laptops van organisaties kunt installeren. De RSS feedreader MobileRSS, die ik op mijn ipad en iPhone gebruik, heeft ook de mogelijkheid om met één druk op de knop blogposts of online artikelen in Delicious op te slaan. Helaas ontbreekt die optie voor Diigo. Ik moet nu blogposts eerst bewaren via ReaditLater. Vanuit Readitlater kan ik bijdragen wel in Diigo bewaren. Jammer, maar overkomelijk. Bovendien ga ik er van uit dat deze omissie snel verholpen zal zijn.

Raadplegen

Op deze manier heb ik zo'n 4500 websites opgeslagen en toegankelijk gemaakt voor anderen. Als ik op zoek ben naar een artikel of blogpost dan gebruik ik dit archief als kennisbank. Ik zoek dan bijvoorbeeld op trefwoord ('tag'), of op een combinatie van 'tags'. Bij bijdragen over e-learning en didactiek is dat bijvoorbeeld 'elearning+didactiek'. Helaas plaatst Diigo in dat geval de oudste URL's bovenaan.
Ook gebruik ik regelmatig de zoekmachine van mijn social bookmarking tool om binnen mijn eigen 'bookmark-archief' te zoeken. Bij Diigo kun je heel gemakkelijk via een zoekmachine op tags filteren. Je kunt ook 'op naam' in je eigen bibliotheek van links zoeken, of in de bibliotheek van de Diigo-gemeenschap.

Verwerken

Bijdragen die ik opsla, lees ik meestal op een later tijdstip uitgebreider. Vervolgens blog ik er over. Ik probeer de inhoud dan te verbinden met mijn persoonlijke opvatting, ervaringen of met andere relevante informatie. Ik gebruik de opgeslagen artikelen vaak ook in notities, presentaties en artikelen. Daarbij verwijs ik vaak naar mijn tags, bijvoorbeeld 'didactiek' of 'tpack'. Heel krachtig vind ik dus het combineren van tags (dus didactiek+tpack).

Delen

Een belangrijk kenmerk van social bookmarking is uiteraard het delen van bronnen met anderen. Iedereen kan op in mijn archief zoeken (bijna alle URL's zijn publiek). Ik heb bij Delicious ook een tijd lang de 'tag' 'for:' gebruikt. Daarmee kon je anderen attenderen op opgeslagen websites (die zag je terug in een soort inbox). De lijst met contacten werd echter zo lang, dat me dit heel veel tijd ging kosten (je moest elk contact apart aanklikken). Gelukkig had Delicious de mogelijkheid om via RSS geattendeerd te worden op nieuwe links. Je kon je dus attenderen op de RSS-feed van mijn Delicous-pagina. Ik volgde op die manier zelf ook via mijn RSS-feedreader een aantal Delicious-gebruikers, en werd zo op de hoogte gehouden van hun nieuwste favoriete websites.
Diigo heeft gelukkig een vergelijkbare mogelijkheid. Je kunt Diigo-gebruikers -net als bij Twitter- 'volgen'. Vervolgens kun je via de optie 'My network' de laatste opgeslagen hyperlinks van degenen die jij volgt, raadplegen. Deze pagina heeft ook een RSS-feed zodat je daar ook je RSS-feedreader voor kunt gebruiken. Op deze manier word je snel geattendeerd op de favoriete bronnen van mensen met dezelfde interesse. Een mooie en snelle manier van 'serendipity learning', als je het mij vraagt.
Een andere manier van 'delen' is het versturen van bookmarks, bijvoorbeeld naar Twitter of Facebook en het organiseren van bepaalde bookmarks in lijsten.
Tenslotte kun je via Diigo ook werken met groepen. Er zijn bijvoorbeeld maar liefst meer dan 1390 groepen actief op het gebied van 'schools & education'. In die groepen deel je samen met anderen bookmarks, en kun je ook discussiëren met anderen over relevante thema's. Ik heb hier zelf nog geen ervaring mee.

Overig

Diigo heeft nog een aantal andere, handige, opties zoals het delen van foto's en notities, en de mogelijkheid om fragmenten te markeren of om screencaptures te maken (en te delen).

Ik ben een intensief gebruiker van social bookmarking. Mijn social bookmark-archief is ook mijn startpagina (meerdere tabbladen worden overigens geopend als ik Firefox opstart). Ondanks twee belangrijke -hopelijk tijdelijke- nadelen ten opzichte van Delicious (de oudste URL's bovenaan en geen 'save to Diigo'-optie binnen mijn MobileRSS reader), heb ik zeker geen spijt van mijn overstap naar Diigo.  Als Diigo goed blijft bevallen, dan neem ik een betaalde versie. Ik heb namelijk liever duurzame sociale media, waar ik wat voor betaal, dan 'gratis' web 2.0-applicaties zonder een duidelijk business model.

Geen band met sociale media? (#in)

Een aantal dagen voor de Kerst werd het nieuws verspreid dat Yahoo de stekker zou trekken uit de social bookmarking tool Delicious. Dat was schrikken! Delicious was eigenlijk niet meer weg te denken uit mijn favoriete lijst van sociale media. Ik beschouw deze applicatie namelijk al diverse jaren als één van de cruciale elementen van mijn persoonlijke leeromgeving. Hij staat op nummer 4 in mijn Top 10 Learning Tools, editie 2010. In Jane's Hart's Top 100 Learning Tools staat deze toepassing al enkele jaren in de top 5.

Ik ben dus snel op zoek gegaan naar een goed alternatief. Daarbij verbaasde het mij hoe snel ik afscheid wilde nemen van één van mijn favoriete leergereedschappen. Ik heb Delicious meer dan vijf jaar met veel plezier gebruikt. En binnen een dag had ik er afscheid van genomen. Zelfs toen bleek dat de soep niet zo heet gegeten werd, als deze was opgediend. Hoe is zo iets mogelijk? Ik denk dat hier een aantal, met elkaar samenhangende, redenen voor is.

1. Ik heb geen band met een bedrijf of organisatie. Delicious of Yahoo heeft niet in mij als klant geïnvesteerd. Ik moest bijvoorbeeld via-via vernemen dat Yahoo van plan was te stoppen met Delicious. Dat draagt niet bij aan een vertrouwensrelatie. Had men geïnvesteerd in deze relatie, dan was ik zeker bereid geweest in social bookmarking te investeren. Nu vertrouw ik de eigenaren niet. Het valt me overigens op dat maar zeer weinig eigenaren van sociale media investeren in klantrelaties.
2. Ik voel een sterke afhankelijkheid van mijn social bookmarking tool, en wil niet het risico lopen mijn archief met favorieten kwijt te raken.
3. Er zijn goede alternatieven beschikbaar. Ik heb gekozen voor Diigo. In een volgende blogpost zal ik beargumenteren waarom, en hoe je deze kunt gebruiken voor leren.

Trends die onze samenleving gaan beïnvloeden (#in)

Wie durft te voorspellen hoe de wereld er over 40 jaar uit ziet? Dan moet je toch wel Alvin Toffler heten. Toffler (o.a. bekend van de uitspraak "The illiterate of the 21st century will not be those who cannot read and write, but those who cannot learn, unlearn, and relearn") is een vooraanstaand trendwatcher die onder andere de ontwikkeling van de agrarische samenleving in de postindustriële samenleving in drie golfbewegingen heeft beschreven. Veertig jaar geleden heeft hij samen met zijn vrouw Heidi beschreven dat de snelheid waarin het milieu verandert in geen verhouding staat tot de snelheid waarop de mensheid hierop reageert. Termen als "information overload" en "prosumer" schijnen ook van hem afkomstig te zijn.

Zijn Toffler Associates heeft onlangs 40 for the Next 40 uitgegeven, waarin zij veertig "drivers of change" beschrijven die de toekomst vorm zullen geven. Deze 'veranderprikkels' hebben te maken met veranderende machtsverhoudingen ("non-state actors" krijgen bijvoorbeeld meer macht, net als landen als Brazilië, India en -uiteraard- China), maar natuurlijk ook met innovatie, (ontwrichtende) technologie, gezondheidszorg, milieu en economie.

Zij voorzien bijvoorbeeld een toenemend belang van open netwerken voor innovatie, in plaats van interne R&D-teams. Ook denken zij dat nieuwe methodes voor het verwerken en opslaan de wijze waarop we omgaan met informatie radicaal zullen veranderen (Quantum computing is daar een voorbeeld van). De trends zijn zeer beknopt en overzichtelijk beschreven.

Ik vind de ontwikkelingen erg herkenbaar. Ze doen zich m.i. nu al voor, ook al is dat nog niet altijd op zeer grote schaal. Het zou dus best wel eens zo kunnen zijn, dat deze trends al veel eerder een brede impact hebben op onze samenleving.

Via Gerd Leonhard.

Cyberpesten als nationale plaag (#in)

Cyberbullying: The Nation's New Epidemic doet verslag van een recent onderzoek op een school naar cyberpesten.

Maar liefst 20% van de ondervraagde leerlingen geeft aan ooit slachtoffer te zijn geweest van cyberpesten. Het artikel benadrukt verder het belang van het ingrijpen door 'digitale omstanders'. Met andere woorden: spreek een volwassene aan als je merkt dat een vriend/in digitaal gepest wordt. Interventies van volwassenen maken vaak een einde aan cyberpesten. Het probleem is echter dat volwassenen het lang niet altijd door hebben als digitaal pesten plaatsvindt. Het artikel stelt ook de vraag:

Finally, how do we cure the epidemic, and what challenges do we face in doing so? Challenge one: People do not see the harm associated with it. Challenge two: Who is willing to step up and take responsibility for responding to inappropriate use of technology?

De auteur -zelf leerling- ziet hier een belangrijke rol weggelegd voor het onderwijs. Aan de ene kant om leerlingen te leren omgaan met cyberpesten (en hen bewust te maken van de schadelijke gevolgen), aan de andere kant om docenten te laten ingrijpen als cyberpesten optreedt. Het ondersteunen van gepeste leerlingen is ook een vorm van ingrijpen, vindt de auteur.

Recommender systems en leren (#in)

"Klanten die dit boek kochten, kochten ook...". Iedereen die wel eens iets bij Amazon of Bol.com heeft gekocht, is geconfronteerd met een dergelijke aanbeveling. Kunnen we een dergelijk systeem van aanbevelingen ook toepassen op het gebied van (t)e-learning? Die vraag wordt verkend in het uitvoerende, inleidende paper Recommender Systems in Technology Enhanced Learning van Nikos Manouselis cs.

Het paper beschrijft onder andere voor welke taken zogenaamde recommender systems kunnen worden ingezet. Bijvoorbeeld voor het reduceren van aanbevelingen op basis van geloofwaardigheid, of voor het vinden van mede-lerenden met dezelfde interesse. Ook passeren diverse 'aanbevelingssystemen' de revue. Een groot aantal bevindt zich overigens nog in de ontwerpfase of is nog een prototype. Verder gaan de auteurs is op aspecten die bij de evaluatie van deze systemen betrokken zouden moeten worden.

Eén conclusie is het belang van 'contextbewustzijn' van recommender systems voor leerdoeleinden. Dergelijke systemen moeten dus rekening houden met taal, voorkennis, leerdoelen en te besteden studietijd

to embed pedagogical reasoning into collaborative filtering driven recommondations

Tenslotte benadrukken de auteurs ook het belang van input op basis van meerdere criteria, zoals benodigde studietijd of complexiteit.

Aanbevelingen op basis van koop- en klikgedrag zijn natuurlijk veel minder complex dan het doen van contextgerelateerde aanbevelingen op basis van diverse criteria. Deze laatste aanbevelingen kunnen wel een veel grotere meerwaarde hebben voor gebruikers.

Ervaring met reclame bij e-learning? (#in)

Uit een analyse door Gezonde Scepsis van elf Nederlandse e-learning nascholingen voor huisartsen blijkt dat twee ervan duidelijke reclame bevatten. Bij vijf nascholingen was sprake van onevenwichtige informatie. Dat bericht de website Medisch Contact:

"Als het gaat om reclame of onevenwichtige informatie is er geen verschil tussen gesponsorde en niet of indirect gesponsorde nascholing, stellen de onderzoekers vast. Ook lijkt accreditatie geen garantie te zijn voor objectieve informatie".

Hebben jullie hier ook ervaring mee? Is informatie binnen e-learning content onevenwichtig? Of erger? Discussiëren hierover kan in de LinkedIn groep E-learning in de Zorg.

Verandert technologie gedrag altijd? (#in)

Ik heb regelmatig aandacht besteed aan de invloed van technologie op gedrag. De blogpost What my girlfriend taught me about technology van Polle de Maagt is daar ook een voorbeeld van. Polle heeft zijn vriendin een smartphone cadeau gedaan, en ziet haar gedrag -o.a. in publieke ruimtes- veranderen: overal je mails checken, twitteren, inchecken via Foursquare, enzovoorts.

Toen ik dit bericht las, en het 'thuis' liet lezen, doemde de volgende hypothese echter op: hebben mensen geen positieve basisattitude ten aanzien van technologie (en mogelijk ook ten aanzien van innovatie) nodig, voordat zij hun gedrag aanpassen aan nieuwe ICT? Voor een bepaalde groep mensen geldt wellicht wel dat technologie hun gedrag verandert, maar voor anderen niet.

Vernieuwing van onderwijs is afhankelijk van standaardisatie technologie (#in)

Deze les kun je trekken uit de bijdrage Can standardization and innovation coexist in education? van Marie Bjerede. Zij illustreert dat personalisering ("the holy grail of education technology") alleen bereikt kan worden als er sprake is van standaard mechanismen met betrekking tot rijke data over het leren van studenten. Die data moet niet opgesloten zijn in één systeem, maar meegenomen kunnen worden tijdens de hele leerloopbaan van de lerende ("data backpack").

Essentieel daarbij is dat sprake is van diverse lagen van functionaliteiten die kunnen worden onderscheiden (technologische laag, protocollaire laag, etc.). Sommige lagen (zoals de technologische) moeten gestandaardiseerd worden, zodat uitwisseling mogelijk kan worden gemaakt. Je kunt echter ook doorslaan met standaardiseren, waardoor innovatie 'dood slaat'. Het voorbeeld van testen en examineren, dat Bjerede zelf geeft, is m.i. overigens zo'n voorbeeld van doorgeslagen standaardisatie (je houdt juist onvoldoende rekening met een diversiteit aan talenten, en belemmert daardoor personalisering).