Wilfred Rubens: technology enhanced learning

Impressie ECER 2004: ICT en taalgebruik

Onlangs ben ik naar de ECER geweest: de European Conference on Educational Research.
Ik wil in delen een impressie geven van een aantal sessies over e-learning, die ik heb bijgewoond.

Eén papersessie was nogal conceptueel van aard. Twee Noorse onderzoekers hebben bijvoorbeeld een groot aantal artikelen geanalyseerd en gekeken naar de dominantie van de termen "teaching" en "learning". De achterliggende gedachte is dat "teaching" hoort bij een behaviouristisch onderwijsparadigma, terwijl "learning" past bij het sociaal-constructivisme. Uit deze analyse blijkt dat "learning" halverwege de jaren tachtig dominant wordt, als je de termen combineert met de term "computer". Als je "teaching" en "learning" combineert met "classroom", dan domineert "learning" pas vanaf de jaren negentig. Zij concluderen daarom dat ICT een belangrijke factor is in het ontstaan van een nieuwe taal binnen het onderwijs. Overigens gaf de voormalige Engelse premier Winston Churchill al lang geleden aan: "Personally, I am always ready to learn, allthough I do not always like being taught."
In deze zelfde sessie ging Mart Laanpere uit Estland in op de invloed van onderwijswetenschappen op andere vakgebieden. Volgens hem importeren onderwijswetenschappen meer terminologie van andere wetenschappen dan ze exporteert. Volgens Laanpere is dat een slecht teken (in de economie moet export immers groter zijn dan import).
E-learning biedt een kans, aldus Laanpere, om onze taal naar andere vakgebieden te exporteren.
Laanpere ging ook nog kort in op de vraag of elektronische leeromgevingen onderwijskundig gezien neutraal zijn. Hij citeerde een zekere Friese die stelt: "Applications that are truly pedagogically neutral cannot be pedagogically relevant."

Impressie ECER 2004: Emerging model for online learning

Onlangs ben ik naar de ECER geweest: de European Conference on Educational Research.
Ik wil in delen een impressie geven van een aantal sessies over e-learning, die ik heb bijgewoond.

Soms bezoek je een sessie die weinig om het lijf heeft, maar die je toch op een interessant spoor kan zetten. Bijvoorbeeld het paper "The impact of Social Presence in Online Learning Environments". De onderzoekers konden geen opvallende onderzoeksresultaten presenteren, maar via hun presentatie kom je op het spoor gekomen van een "Emerging model for online learning". Een zoektocht via Google (Garrison Anderson 2003 "social presence") levert goede resultaten op.

Impressie ECER 2004: Succesfactoren invoering ICT in onderwijs

Onlangs ben ik naar de ECER geweest: de European Conference on Educational Research.
Ik wil in delen een impressie geven van een aantal sessies over e-learning, die ik heb bijgewoond.

Penny Tearle van de Universiteit van Exeter heeft (in opdracht van Becta) een aantal cases bestudeerd en gekeken naar factoren die een meer of mindere succesvolle implementatie van ICT in het voortgezet onderwijs beïnvloeden. De bevindingen kunnen ook herkenbaar zijn voor het hoger onderwijs en wellicht ook e-l;earning binnen bedrijven. Een belangrijke factor is, wat Tearle noemt, de “whole school culture and ethos”. Daarmee bedoelt zij onder meer dat een school een positieve grondhouding moet hebben ten aanzien van externe ontwikkelingen (“het glas is half vol” in plaats van “het glas is half leeg”). Verder is het onder meer belangrijk dat de organisatiecultuur gericht is op samenwerken en leren, dat het management expliciet opereert (en niet alleen lippendienst belijdt ten aanzien van het belang van ICT) en dat er hoge verwachtingen worden gekoesterd richting personeel. Andere belangrijke factoren zijn een organisatiebrede visie en strategie op het gebied van ICT èn het gebruik van ICT door het management zelf. Als een schoolleider zelf alleen via papier communiceert, zullen docenten ICT hiervoor niet ook gebruiken.
Het rapport is te vinden via http://telematics.ex.ac.uk/publications/BECTa-tearle.pdf
De bevindingen van Tearle passen goed binnen een modelletje dat ik gebruik bij de invoering van ICT in het onderwijs. Opvallend is wel dat Tearle niet heeft gekeken naar de mate waarin ICT is geïntegreerd binnen het curriculum (als onmisbaar element van de leeromgeving). Bij de ontwikkeling van een curriculum wordt immers vaak te laat of onvoldoende nagedacht welke rol ICT kan spelen. Een online discussieforum wordt dan bijvoorbeeld wel ingezet, maar het blijf een “Fremdkörper” binnen het onderwijs.

Impressie ECER 2004: gebruik elektronische leeromgeving in het Portugese hoger onderwijs

Onlangs ben ik naar de ECER geweest: de European Conference on Educational Research.
Ik wil in delen een impressie geven van een aantal sessies over e-learning, die ik heb bijgewoond.

Eén van de sessies was een papersessie over web-based learning environments.
Tijdens deze sessie presenteerde een Finse onderzoeker result van een onderzoek baar het gebruik van de Intelligent Questionnaire Platform: een vragenlijst waarmee studenten inzicht krijgen in hoe ze leren en welke studievaardigheden ze kunnen ontwikkelen: http://www.edu.helsinki.fi/iqform/default_eng.htm. Uit dit onderzoek blijkt dat “to become self regulated we need guidance and tools”. Tijdens de discussie pleitte men voor het geleidelijk aan afbouwen van die begeleiding (“scaffolding”). Opvallend was ook dat middelen die zelfregulatie bevorderen het beste werken bij studenten die dat al redelijk kunnen.
Onderzoekers van de Universiteit van Aveiro (Portugal) hadden een positief verhaal over het gebruik van een elektronische leeromgeving binnen het hoger onderwijs. Studenten bezochten de universiteit twee keer per week, de overige contacten vonden online plaats. Dat stimuleerde onderlinge online communicatie. Uit de evaluatie bleek dat de motivatie van studenten positief werd beïnvloed door het gebruik van de elektronische leeromgeving. De leerresultaten waren ook positief. De onderzoekster durfde zelfs de stelling aan dat de leerresultaten beter waren dan voorheen. Ze kon dit (uiteraard) moeilijk hard maken, maar vond de kwalitatief goede feedback van studenten illustratief hiervoor.
Het was een vrij “basic” en bekend verhaal. Het komt vaak voor dat studenten erg gemotiveerd zijn als ze voor het eerst gebruik maken van een elektronische leeromgeving (zoals hier het geval was). Als een elektronische leeromgeving “normaal” is geworden binnen het curriculum, dan verdwijnt die motiverende factor. Bovendien is het bekend dat studenten het prettig vinden online te kunnen communiceren, als men niet in staat is elkaar vaak fysiek te ontmoeten.