Wilfred Rubens: technology enhanced learning

Veranderen? Ja, maar met mate (volgens onderzoek)

Op de laatste werkdag voor de kerstvakantie heb ik de leesmappen van de afgelopen twee maanden doorgenomen. En warempel: er zaten aardige artikelen tussen. Bijvoorbeeld de bijdrage "Je overleeft met matigheid" uit Management Scope. Auteur Twan van de Kerkhof laat hierin Christian Stadler van de Universiteit van Innsbrück aan het woord. Stadler heeft onderzoek gedaan naar stokoude, maar nog steeds  zeer succesvolle, Europese ondernemingen zoals Shell en Glaxo.

Hoe komt het dat oude, maar excellerende, bedrijven tal van grote crises hebben overleefd? Volgens Stadler door vast te houden aan vier simpele principes:

• Exploit before you explore.
  Stop je energie liever in het slim benutten van bestaande kennis, dan in het vergaren van nieuwe kennis. Excellente bedrijven zijn geen technologische leiders, maar volgers.
• Diversify your business portfolio.
  Houd vast aan je kernkwaliteiten (waar je goed in bent), en ontwikkel stapje voor stapje aanpalende bedrijvigheden (Nokia heeft zich heel langzaamaan ontwikkeld van producent van rubberen laarzen naar producent van mobiele telefoons).
• Remember your mistakes.
  Ben open over je fouten. En vertel keer op keer over je misstappen, zodat je leert van mislukkingen.
• Be conservative about change.
  Kies bij veranderingen de weg geleidelijkheid. Kies niet voor radicale innovaties.

Een ruime week geleden schreef ik ook over radicale en incrementele vernieuwingen (en de rol van technologie daarbij). Ik gaf toen aan dat ik er nog niet uit was of kleinschalige of radicale (of ontwrichtende) vernieuwingen de voorkeur moeten hebben. Stadler geeft duidelijk de voorkeur aan incrementele veranderingen.

Je kunt echter wel de vraag stellen of de wetten van de oude, excellente, ondernemingen ook in deze tijd opgaan. Bedrijven als Shell, Glaxo of Siemens zijn groot geworden in de industriële samenleving. Gelden dezelfde wetten in de kennissamenleving? Bedrijven als Apple of Google lijken zich in elk geval anders te gedragen (maar zijn te jong om in aanmerking te komen voor Stadlers analyse). Verder kun je je afvragen of voor onderwijsorganisaties binnen de kennissamenleving dezelfde principes gelden als voor bedrijven (de prestatiemeter van Stadler -beurskoers- gaat in elk geval niet op voor het onderwijs).

Laptops in het MBO

Binnen het middelbaar beroepsonderwijs worden steeds vaker laptops gebruikt. Dat roept bij onder meer bestuurders een aantal vragen op. Daarom heeft Kennisnet Maaike Stam van ROC van Amsterdam gevraagd een publicatie te schrijven over de ins- en outs van laptops in het onderwijs. Ter voorbereiding hiervan heeft Maaike vandaag een sessie georganiseerd waar regionale opleidingencentra hun ervaringen deelden. Vertegenwoordigers van elf ROC's waren hierbij aanwezig. Ik mocht Gilde Opleidingen vertegenwoordigen.

We zijn begonnen met het delen van ervaringen. Vervolgens hebben we een fictief ROC van advies gediend rond een aantal thema's. Een aantal zaken is me bij gebleven:

Algemeen

• Er komt meer kijken bij de introductie van laptops, dan je op het eerste oog zou zeggen. Dit verslag illustreert dat, hoop ik. Dit impliceert ook dat je de invoering van laptops eerder als een 'programma' moet beschouwen, en niet als een project.
• Een aantal scholen is met de invoering van laptops begonnen, vanuit de insteek dat dit vooral zal leiden tot een reductie van de kosten voor de onderwijsinstelling. Leerlingen worden in dat geval zelf verantwoordelijk voor de aanschaf en het beheer van hun laptop. Realiseer je daarbij wel dat de computers maar een klein deel van de ICT-uitgaven vormen.
• In dit gezelschap waren netbooks als alternatief volstrekt geen onderwerp. Een te klein scherm en een te onhandig toetsenbord voor verantwoord langdurig gebruik (ARBO).
• Verreweg de meeste aanwezige ROC's hadden laptops alleen op kleinere schaal ingevoerd. Slechts één ROC had eerste jaars nu voor het tweede jaar verplicht een laptop aan te schaffen. Medewerkers van deze onderwijsinstelling beschikken ook allen over een eigen laptop. Overigens kunnen teams daarbij zelf kiezen of zij over gaan tot laptops in het onderwijs. Bijna driekwart van de teams kiest daar voor. Bij ons ROC beschikken alle medewerkers over een laptop, terwijl de laptop ook steeds vaker op de 'boekenlijst' van leerlingen staat.
• Bij één ROC was veel prioriteit gegeven aan nieuwbouw, terwijl de ontwikkeling van ICT-voorzieningen stil is blijven staan (terwijl nieuwbouw eigenlijk een kans bood voor een state of the art ICT-infrastructuur.

Organisatie

• Er kwamen heel veel beheersmatige aspecten aan de orde. Denk daarbij aan voldoende stroomvoorzieningen (een laptop moet af en toe opgeladen worden; erg belangrijk!), de aanwezigheid van voldoende lockers (en hoe regel je de verhuur?), de licentiekosten (er zijn niet altijd open source alternatieven, en campuslicenties zijn vaak goedkoper dan individuele licenties bij elkaar), de mogelijkheden om draadloos te printen (betaald, onbetaald, binnen welk netwerk) of ARBO-regels (na twee uur werken, verplicht pauze).
• Het is sterk af te raden om laptops die eigendom zijn van leerlingen, te beheren. De configuratie verschilt sterk, waardoor een efficiënt beheer niet mogelijk is.
• De meeste scholen, die leerlingen verplichten om een laptop aan te schaffen, geven adviezen over de configuratie. Zij vertellen meestal niet welke laptop leerlingen moeten aanschaffen. Sommigen hanteren een advieslijst van een aantal merken en typen. Ook worden gesprekken gevoerd met leveranciers over wanneer een laptop voldoet aan de eisen van het ROC.
• Professionalisering van docenten is van groot belang. Zij zouden eenvoudige problemen moeten kunnen verhelpen (zoals weten hoe je een verbinding maakt met het draadloze netwerk). Verder gaat het er bij professionalisering van docenten vooral om onderwijsontwikkeling en het gebruik van ICT (in dit geval laptops) hand in hand te laten gaan. Ondanks dat professionalisering van belang is, is het de vraag of je scholing in het gebruik van laptops voor docenten verplicht moet stellen. Bij één ROC maakt men gebruik van 'docentenwinkels' waar medewerkers terecht kunnen voor vragen, en waar workshops worden verzorgd.
• Binnen teams worden vaak afspraken gemaakt over professionalisering van medewerkers, en de inzet van ICT in het onderwijs. Daarom is het erg belangrijk daadwerkelijk committment te krijgen bij teammanagers/opleidingsmanagers. Juist deze groep middenmanagers zal ook geprofessionaliseerd moeten worden als het gaat om het gebruik van laptops in het onderwijs.
• Bij professionalisering van onderwijsgevenden zou 'maatwerk' voorop moeten staan, terwijl zij allen meestal hetzelfde aanbod krijgen. Wat dat betreft lijkt professionalisering van medewerkers op 'gewoon onderwijs'.....
• De expertise van leerlingen in het werken met een laptop, en de mate waarin zij zelfverantwoordelijk kunnen zijn voor laptops, moet niet worden overschat. Dat betekent dat je ook ondersteuning moet geven aan leerlingen. Over de vraag of ICT-leerlingen hierin kunnen voorzien, werd verschillend gedacht. Eén van de aspecten daarbij is de mate waarin deze ondersteuning centraal dan wel decentraal is georganiseerd. Bij een sterk decentrale aanpak hangt de kwaliteit van de service vaak af van de kwaliteit van een enkele ICT-leerling. Dat is een kwetsbare variant.
• Er wordt verschillend omgegaan met het verstrekken van software aan medewerkers die met laptops werken. De meerderheid koos er voor om medewerkers een bepaalde configuratie te geven, en hen de keuze te geven zelf software te installeren. Gaat wat mis, dan wordt een image terug gezet (en mogen medewerkers de rest weer zelf herstellen). In deze situatie is het van belang om goed te regelen dat je als organisatie niet aansprakelijk bent als een medewerker bepaalde applicaties of data kwijt is.
• Als gebruik wordt gemaakt van Software as a Service, dan is de uitwisselbaarheid van gegevens vaak een probleem. Moeten leerlingen ook in de database van een softwareleverancier worden ingevoerd? Krijgen zij een aparte loginnaam? Bij hoeveel applicaties speelt dat?
• Bij één onderdeel van een ROC waren een groot aantal zaken met betrekking tot het werken met een laptop zo slecht geregeld, dat de continuiteit van het onderwijs in gevaar kwam (de halve groep leerlingen kon geen gebruik maken van de laptop door een beroerd netwerk, een niet passende configuratie, etc.).
• Bij de invoering van laptops is communicatie extreem belangrijk. Terwijl dat heel vaak mis gaat. Schep ook heldere verwachtingen. Beloof minder en presteer meer.
• Ondersteun medewerkers bij het gebruik van ICT, maar stop met 'aardig' zijn richting notoire dwarsliggers.
• Als laptops van leerlingen zijn, dan gaan zij er zorgvuldiger mee om. Dat is verreweg de meeste ervaring van de aanwezige ROC-vertegenwoordigers.
• Er zijn onderwijsinstellingen die laptops 'kostenneutraal' voor leerlingen willen invoeren. Dat betekent dat je leerlingen vraagt om een laptop aan te schaffen, maar dat zij bijvoorbeeld minder boeken hoeven aan te schaffen. Je zult daar centrale regie in moeten houden.
• Er is verschil van mening over de doelgroep die je wilt bedienen met laptops in het onderwijs. Is het te duur voor niveau 2 leerlingen (die maar twee jaar op school zitten)? Of zet je hen daardoor juist op achterstand?

Functioneel (inclusief onderwijskundig gebruik)

• Door laptops in het onderwijs in te zetten ben je veel flexibeler als het gaat om de inzet van ICT in et onderwijs. Je hoeft het gebruik van ICT binnen leersituaties niet langer te plannen. Dat betekent wel dat je bij de vormgeving van het leren goed moet nadenken over wanneer, waarom en waarvoor je ICT wilt inzetten? Niet alleen binnen groepsbijeenkosmten, maar ook ter voorbereiding of afronding van bijeenkomsten. Het TPACK-model kan hierbij helpen.
• Visieontwikkeling is belangrijk, maar blijf niet in de visie hangen. Kijk vooral naar je onderwijsprocessen, en de rol van laptops daarbinnen.
• De vragen vanuit het onderwijs moeten leidend zijn bij het gebruik van laptops. Tegelijkertijd zal de ICT-afdeling het onderwijs moeten wijzen op relevante technologische innovaties.

Technologie

• Er wordt ook geëxperimenteerd met dongels in combinatie met laptops. De reden is het ontbreken van een kwalitatief goed draadloos netwerk. Het is echter de vraag of 'dongels' een schaalbare oplossing vormen.
• Het gebruik van web based applicaties neemt toe, maar toch zijn er nog veel applicaties die niet web based worden aangeboden. Er was overigens ook één ROC die lokaal geïnstalleerde applicaties als 'web based' beschouwde. Web based is dan alles wat niet centraal beheerd wordt.
• Bij een aantal ROC's wordt gebruik gemaakt van een zogenaamde "quarrantainenetwerk" om het draadloze netwerk heen. Als een docent bijvoorbeeld zeer veel, zeer grote bestanden download (of bepaalde sites bezoekt), dan wordt hij in quarrantaine geplaatst.
• De behoefte aan aparte ICT-lokalen of vaste plekken met PC's binnen open leercentra neemt af. De behoefte aan vaste internetverbindingen blijft vaak bestaan omdat de kwaliteit ervan groter is.
• Zorg ervoor dat access points niet letterlijk onder handbereik zijn. Ze worden anders vaak gestolen.
• Organiseer capaciteitsmanagement: wie gaat waar zitten? Welke behoefte is er aan netwerken?
• Documenteer je dekkingsplan (waar zitten de accesspoints)?
• Hanteer persoonlijke credentials bij toegang tot draadloos netwerk.
• Pas een standaard versleutelingsstandaard toe voor je draadloos netwerk.
• Zorg er voor dat gebruikers hun laptops up to date hebben (drivers van wireless netwerkkaarten moeten actueel zijn).
• Stel jaarlijks je minimale systeemeisen op (en zorg dat die eisen 4 jaar houdbaar zijn). Je moet bijvoorbeeld een voorziening op je laptop hebben waardoor je zonder problemen tussen access points kunt switchen met je laptop.

Financieel

• Zijn je investeringen in de bestaande infrastructuur al afgeschreven?
• Wat betekent het gebruik van laptops in plaats van desktops voor de gevolgen voor doorbelasting?
• De toenemende kosten voor de stroomvoorziening gaan ten laste van het facilitair beheer, en niet van ICT.
• Maak de verschuiving van kosten inzichtelijk om een reele besparing te realiseren.

Juridisch

• Kun je studenten verplichten en laptop aan te schaffen?
• Kunnen docenten een laptop weigeren? Of kunnen ze de aansprakelijkheid weigeren?
• Kun je claims krijgen van ouders als zij van mening zijn dat laptops te weinig gebruikt worden? Of als leveranciers een wanprestatie leveren, maar jij hen hebt aanbevolen?
• Wat doet de belastingdienst als je medewerkers laptops geeft die ook voor privédoeleinden gebruikt worden? En hoe 'meet' de belastingdienst privégebruik?
• Hoe ga je om met het spanningsveld tussen het monitoren van gebruik (dat providers vaak verplicht stellen) versus de privacy van gebruikers?

Wees als organisatie het centrum van kennis stromen

Het strategisch voordeel van organisaties wordt in de digitale wereld bepaald door de toegang tot een groeiende en diverse hoeveelheid kennis, die ook over de grenzen van de organisatie heen 'stroomt'. Je moet er daarom als organisatie voor zorgen dat je het centrum bent van relevante kennisstromen. Nieuwe kennis onstaat namelijk voortdurend en op onverwachte plaatsen. Dat stellen John Hagel III, John Seely Brown en Lang Davison in Are Your Sources of Strategic Advantage Eroding?. Daarbij moet volgens de auteurs wel aan drie voorwaarden worden voldaan:

• De organisatie heeft duidelijk 'richtingsgevoel' (focus) dat hen helpt kennis te filteren en te prioriteren.
• De organisatie weet de betrokkenheid van leden van de organisatie te mobiliseren, zodat zij bereid zijn impliciete kennis met elkaar te delen. Daarvoor zijn "trust-based relationships" voorwaardelijk.
• De organisatie heeft het vermogen om kennisstromen toe te passen.

De auteurs spreken daarbij van een

meta-capability, involving the dispositions, skills and institutional arrangements required to create and capture as much value from knowledge flows as possible. Combining these capabilities with privileged access to knowledge flows can build a powerful new strategic advantage. These two sources of advantage powerfully reinforce each other- the more capability a company has to create value from knowledge flows, the more likely it will develop and attract new knowledge flows.

John Hagel III, John Seely Brown en Lang Davison borduren hierbij voort op The Big Shift.

In het verleden hebben meerdere auteurs onderstreept dat het competieve vermogen van organisaties wordt bepaald door de mate waarin je in staat bent om nieuwe kennis te ontwikkelen en deze om te zetten in toegevoegde waarde voor je klanten. De meerwaarde van de opvattingen van deze auteurs is dat zij de nadruk leggen op 'kennisstromen', en dat zij onderstrepen dat je ook strategisch voordeel kunt behalen als je kennis verspreidt (kennis delen = kennis vermeerderen).

Docenten in opleiding leren leermaterialen arrangeren

Wat moet een docent kennen op het gebied van ICT?  Op deze vraag gaat Kennisbasis ICT in:

Het arrangeren en ontwikkelen van digitaal leermateriaal in de opleiding, maakt daar deel van uit. Daarvoor is een studiepakket ‘Arrangeren en Ontwikkelen, hoe doe je dat?’ ontwikkeld (inclusief praktijkvoorbeelden). De resultaten worden volgens het persbericht, dat ik heb ontvangen, onder CC-BY licentie online gepubliceerd en zijn te gebruiken door lerarenopleidingen en pabo’s voor verdere uitwerking en mogelijke opname in het curriculum vanaf begin volgend jaar.

Meer informatie?

Een goede zaak dat lerarenopleidingen en pabo's hier aandacht aan besteden. Ik denk dat docenten zich steeds vaker zullen moeten gaan toeleggen op het arrangeren van digitale leermaterialen. Daarbij gaat het om materialen die bepaalde instructies kunnen gaan vervangen. Helaas kan ik het studiepakket zelf nergens online vinden.

Bij daadwerkelijke vernieuwingen staat technologie voorop

Het eind van het jaar is altijd een periode van bezinning. Op dit moment bezin ik me op de te hanteren strategie als het gaat om het realiseren van vernieuwingen op het gebied van leren, en (t)e-learning. Kiezen we voor incrementele veranderingen (kleine stappen), of moet het roer om?

In dit verband heb ik Technology First, Needs Last van Don Norman met interesse gelezen.

Volgens Norman worden conceptuele vernieuwingen vooral aangedreven door technologie. Ze komen tot stand omdat technologie hen eindelijk mogelijk maakten. Tegelijkertijd zijn de meeste vernieuwingen kleinschaliger en minder radicaal van aard.

Most innovations are small, relatively simple, and fit comfortably into the established rhythm and competencies of the existing product delivery cycle.

Daar komt bij dat de meeste radicale innovaties mislukken. Zelfs de meest eenvoudige veranderingen kosten veel tijd voor ze zijn doorgevoerd.

De belangrijkste vernieuwingen zijn echter technologie-gedreven. Zij zijn tot standgekomen zonder dat eerst is gekeken naar behoeften. Dat zijn de veranderingen ons leven hebben veranderd. Dat zijn de vernieuwingen waarvan we echt opgeworden raken. Tegelijkertijd gaat het daarbij om veranderingen die niet passen bij de levensstijl of bij het werk van mensen. Ook zijn veel van die vernieuwingen hun tijd vaak vooruit.

Kortom: kleinschalige veranderingen zijn dus vaak succesvoller, radicale innovaties mislukken eerder. Maar als zijn slagen, dan gebeurt er ook wat. Norman schrijft:

The technology will come first, the products second, and then the needs will slowly appear, as new applications become luxuries, then "needs," and finally, essential.

Als het gaat om leren kiezen onderwijsinstellingen en bedrijven volgens mij meestal niet voor radicale veranderingen, maar voor kleine stappen. Steeds wordt benadrukt dat ICT een middel is, en geen doel op zich. Technologie wordt vooral gebruikt om bestaande manieren van leren te ondersteunen, en niet om leren nu eens heel anders te gaan vormgeven.

Zijn onderwijs en opleiden te vergelijken met vervoer of communicatie? Gebieden, waar technologie wel gezorgd heeft voor transformatie? En zo ja: wie durft het risico op een mislukking aan?

Ik ben hier niet uit. Wat ik wel weet, is dat ik gedurende mijn werkzame leven nog geen radicale innovaties op het gebied van leren ben tegengekomen (wat betreft formeel leren, althans). Wat ik ook weet, is dat het onderwijs te maken heeft met een maatschappelijke context die nogal verschilt van de context van een bedrijf als Apple of Google (verantwoording afleggen moet, anti-veranderingsgezind politiek klimaat).

Verder is volgens mij sprake van een andere interactie tussen gebruikers, content en technologie. Een iphone is klaar om gebruikt te worden door een individu. Dat geldt niet voor een elektronische leeromgeving of voor social software die ten behoeve van leren kan worden gebruikt.

Via Punya Mishra

Waren we bij elearning maar niet afhankelijk van mensen

Elearning Magazine besteedt aandacht aan een onderzoek van het Britse Towards Maturity waaruit zou blijken dat 64% van de Britse ondernemingen het budget voor elearning dit jaar verhoogd. Opvallend is ook de sterke toename van onder meer podcasts als leertechnologie.

Towards Maturity stelt ook -volgens de auteur van het Elearning Magazine-artikel- dat weerstanden bij werknemers ten opzichte van elearning, de grootste belemmering voor de acceptatie van deze manier van leren vormen. Andere belangrijke belemmeringen zijn de kosten en de gebrekkige ICT-infrastructuur.

De auteur van het artikel in Elearning Magazine schudt virtueel zijn hoofd over de gemiste kansen die de weerstand tegen nieuwe technologie voor leren impliceert, en verzucht met gevoel voor ironie:

Ah! If only we didn't need people, then e-learning would be simple!

Ik heb het rapport van Towards Maturity in de gauwigheid niet kunnen vinden. Maar ik vermoed dat er een heel verhaal verborgen gaat achter die weerstanden. De gebrekkige infrastructuur zou wel eens van invloed kunnen zijn op die aversie. Verder vraag ik me af of medewerkers enigszins autonoom zijn op dit gebied, en of wel sprake is van 'sociaal leren'.

Als ik me niet vergis, verzorgen mensen van Towards Maturity bijdragen tijdens de Online Educa. Dus wie weet kom ik in Berlijn wel meer te weten over dit onderzoek.

Tips om web conferenties voor te bereiden

Dankzij steeds krachtigere technologie worden er vaker presentaties en conferenties via internet verzorgd. Deze activiteiten vragen wel om een goede voorbereiding. Darlene Christopher gebrukt daarvoor het PREP-model:

• Planning (o.a. platform kiezen en content ontwikkelen).
• Rehearsal (o.a. eerst op kleine schaal uitproberen).
• Execution (de uitvoering zelf, o.a. begin op tijd en stop op tijd).
• Post mortem (nazorg).

Een handig model, vind ik, dat vooral in de planningsfase zinvolle handreikingen biedt.

Is op de onderwijsmarkt ruimte voor ontwrichtende innovaties?

Russell Moench verwacht en hoopt dat internettechnologie de manier waarop wij leren drastisch zal veranderen. Drie factoren zijn daarop volgens hem van invloed:

• Online leren is goedkoper dan face-to-face leren. Je hoeft geen ruimtes te huren en niet te reizen.
• Het internet biedt veel mogelijkheden voor samenwerkend leren. Hij denkt dat lerenden net zo gemakkelijk gebruik zullen maken van e-learning applicaties voor samenwerkend leren als van platforms als MySpace of Facebook. Ook ziet hij in dit verband een belangrijke rol weggelegd voor samenwerkend leren. Hij schrijft:

  Educational experts will likely decry the rise of user-generated learning content, but this barb won’t stick long, as quality control and social standing mechanisms are only going to get more and more sophisticated.

  Moench geeft ook voorbeelden van dergelijke initiatieven (zoals eduFire).
• Internettechnologie maakt 'maatwerk' mogelijk (met name adaptieve leertechnologie). Volgens de auteur is het lastig om binnen een klassikale setting te personaliseren. Online leren heeft wat dat betreft meer mogelijkheden om rekening te houden met diverse leerbehoeften, interesses en tempo's van leren:

  Cut this, skip that, replace this, create that — this kind of personalization is light-years away from the one-size-fits-all approach of the classroom and textbook.

Hij verwacht dat deze vernieuwingen overigens vooral buiten het bestaande onderwijs van de grond zullen komen. Met name op het gebied van taalverwerving signaleert hij al diverse vernieuwende initiatieven, waarbij podcasting een belangrijke rol speelt.

De hedendaagse technologieën bieden -in vergelijking met tien jaar gelden- veel meer mogelijkheden voor kwalitatief goede (t)e-learning, volgens andere business modellen. En we kunnen ons nauwelijks voorstellen wat er over tien jaar mogelijk zal zijn. Bovendien zullen veel meer mensen tegen die tijd online leren en online samenwerken als de normaalste zaak van de wereld beschouwen. Iets wat nu nog niet het geval is. Want daar gaat Russell Moench mijns inziens wat te gemakkelijk aan voorbij. Veel mensen -ook jongeren- houden niet van volledig online leren, zelfs als dat goedkoper is.

Waar Moench ook aan voorbij gaat, is dat de 'onderwijsmarkt' niet vergelijkbaar is met bijvoorbeeld de reisbranche. Je kunt weliswaar via eduFire onderwijs kopen van docenten. Maar voor een diploma met civiel effect moet je toch naar een onderwijsinstelling.

Aangezien er maar beperkte concurrentie is op de onderwijsmarkt (zeker als het gaat om het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs), werkt het marktmechanisme als prikkel voor innovatie daar niet. Nieuwe instituten die op een volstrekt andere manier onderwijs verzorgen, en ook nog eens een erkend diploma af mogen geven, zie ik daardoor niet snel van de grond komen.

Wellicht wel op het gebied van particulieren opleidingen, al heb ik in Nederland nog geen echte voorbeelden van transformatie gezien. Op dit moment zijn er volgens mij nog te veel twijfels of de (potentiële) kopers op de Nederlandstalige markt wel toe zijn aan een dergelijke ontwrichtende innovatie.

Ps: ik wil overigens niet pleiten voor meer marktwerking op het gebied van het onderwijs. Hier kleven verschillende bezwaren aan, waar ik hier niet op in wil gaan.

Community maturity model

Dankzij deze blog post van Jay Cross heb ik dit Community Maturity Model ontdekt. Dit model definieert acht aspecten voor succesvol community management (op organisatieniveau). Daarnaast beschrijft dit model vier stadia, die een communtity kan doorlopen. Het is van belang dat dat per stadium sprake is van consistentie tussen de aspecten.

Foto: Jim Storer

Volgens mij is dit een bruikbaar model, bijvooreeld ook als je met een docententeam als community wilt fungeren. Ik vind 'modellen voor volwassenheid' erg bruikbaar als mentaal model, en om een ontwikkelperspectief te schetsen. Het valt me wel op dat de auteurs van het Community Maturity Model vier ontwikkelstadia formuleren, terwijl meestal uitgegaan wordt van vijf stadia.

Kennis delen, sociale netwerken en de 'kracht van velen'

Via Gary Woodill kom ik vandaag terecht op de blog post "The Big Shift in economic structure and why knowledge flows are becoming a fundamentally important business driver" van Ross Dawson. Zijn bijdrage bevat een paar interessante opvattingen:

• Kennis stroomt pas binnen een organisatie als sprake is van openheid, cross-enterprise teams en het delen van informatie.
• Het vermogen om kennis dwars door een onderneming te ontwikkelen en te delen, maakt het onderscheid tussen organisaties.
• Onderzoek toont een verband aan tussen het toenemend gebruik van social media en de mate waarin kennis tussen organisaties stroomt.
• De belangrijkste toepassing van deze media voor bedrijven is waarschijnlijk communicatie en relaties leggen tussen organisaties.
• Naarmate een organisatie sterker participeert in kennis delen, des te beter de prestaties op de langere termijn.
• All workers can continually improve their performance by engaging in creative problems solving, often by connecting with peers inside and outside the firm. Door actief te zijn in een 'genetwerkte wereld' kun je de 'kracht van velen' aanboren, schrijft Dawson.

Dawson baseert zich hierbij onder meer op 2009 Shift Index: een model waarin veel waarde wordt gehecht aan kennisdelen als belangrijke economische indicator binnen de hedendaagse samenleving. Een paar maanden geleden besteedde ik hier ook al aandacht aan.

Bedrijven zijn vaak zo gesloten als een oester als het gaat om kennis delen. Niet alleen naar buiten toe, maar ook binnen de eigen organisatie. Vooral als het gaat om daadwerkelijk kennis delen met anderen. Ik heb het dus niet over presentaties met een hoog show case gehalte. Dawson betoogt volgens mij terecht dat kennis delen belangrijk is voor de prestaties, en dat sociale netwerk technologie hier een belangrijke rol bij kan spelen. In de VS staat de competetieve sfeer binnen en tussen arbeidsorganisaties 'kennis delen' en openheid vaak in de weg. Maar ook in Nederland kunnen we wat dat betreft nog wat leren.